Góry Pieprzowe

Góry Pieprzowe

Góry Pieprzowe nazywane też "Pieprzówkami" odsłaniają bardzo stare skały kambryjskie liczące 500 milionów lat. Jest to jedyne tego typu odsłonięcie w Europie. Na odcinku około 1 km w stromej, wysokiej miejscami na 60 m krawędzi doliny Wisły ciągną się wychodnie iłołupków kambryjskich, poprzecinane siecią spękań i dolinek denudacyjnych. Większość obszaru pokrywa warstwa lessu.

Góry Pieprzowe są wschodnim zakończeniem Gór Świętokrzyskich i rezerwatem geologiczno-przyrodniczym. Chronione są tu także zespoły roślinności stepowej takiej jak: wisienka karłowata, ostnica włosowata czy też przetacznik siwy. Jest to jedyne w Polsce miejsce występowania krwawnika szczecinolistnego. Osobliwością są skupiska 15 gatunków dzikiej róży, z których najrzadszą jest Rosa Wagae. Jest to także ewenement w skali europejskiej. W Pieprzówkach żyją również rzadkie gatunki owadów.

Góry Pieprzowe stanowią fantastyczny punkt widokowy. Rozciąga się z nich piękny widok na Sandomierską Starówke. W kierunkach południowych na linii horyzontu rysuje się drzewostan Puszczy Sandomierskiej. Niekiedy podczas dobrej pogody z "Pieprzówek" można dostrzec obiekty w odległości nawet ok. 50km. Najłatwiej do Pieprzówek dojść wałem wiślanym lub ulicą Błonie.


Wąwóz Królowej Jadwigi

Wąwóz Królowej Jadwigi

Cennym zabytkiem przyrodniczym Sandomierza jest lessowy Wąwóz Królowej Jadwigi, znajdujący się w południowo-zachodniej części miasta. Początek wąwozu znajduje się w pobliżu kościoła św. Pawła. Wąwóz ma długość ok. 500 m. Jego strome zbocza - miejscami osiągające nawet 10 m wysokości -  porośnięte są bujną roślinnością. Wąwóz jest objęty ochroną, znajduje się tu 12 pomników przyrody ożywionej. Należą do nich: jesion wyniosły, klon pospolity, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna oraz wisienka karłowata.

Przyrodniczy zabytek powstał ze skały lessowej w wyniku erozji wodnej, która trwa do dnia dzisiejszego. Woda wypłukuje wąwóz, powodując ciągłe jego pogłębianie. Konary drzew, które łączą się ze sobą dają wrażenie zamkniętego tunelu. Wszystko to nadaje wąwozowi tajemniczy i niezwykły urok.


Park Piszczele

Park Piszczele

Park Piszczele położony jest w centralnej części miasta. Nazwa Parku powstała w związku ze znalezieniem na jego terenie ludzkich kości piszczel. Obszar Parku ma zróżnicowaną topografię terenu, można zauważyć liczne wcięcia w skały lessowe. Dnem wąwozu Parku Piszczele płynie potok Piszczelka. Teren obrastają takie gatunki drzew jak: wiązy, klony, kasztanowce, akacje, topole.

Odnowiony Park stanowi doskonałe miejsce zarówno dla odpoczynku wśród bujnej roślinności jak również miejsce zabaw dla dzieci i młodzieży. W Parku Piszczele znajdują się: ścieżki spacerowe i rowerowe, skate-park, boiska trawiaste oraz boisko asfaltowe do gry w koszykówkę, altany i Zielone Centrum Kultury - na szczycie Polany Słonecznej, gdzie zimą montowany jest mini-wyciąg narciarski oraz największy walor Parku - park linowy. "Ścieżkę Tarzana", bo taką nazwę nosi wspomniany park linowy, tworzą bazy ulokowane w konarach drzew oraz przejścia między nimi. Bazy zawieszone na wysokości od 5 do 10 metrów połączone są w różnoraki sposób - linami, kładkami i belkami. Przejście toru przeszkód jest w pełni bezpieczne.


Park Miejski

 Park Miejski został założony w drugiej połowie XIX w. Spośród występujących tu drzew przeważają kasztanowiec i lipa. Z innych gatunków drzew spotyka się następujące: dąb, topola, buk, jesion, klon, akacja, sosna i modrzew. Za najciekawsze oraz najcenniejsze pod względem przyrodniczym należy uznać aleję lipową o przebiegu wzdłuż ulicy Słowackiego oraz pojedyncze okazy dęba, buka, klonu i jesionu (w tej samej części Parku). Niewątpliwie są to najstarsze nasadzenia w jego obrębie.  Wśród alejek parkowych przeważają kasztanowce. Na terenie parku rosną drzewa uznane za pomniki przyrody.

Pomniki przyrody w Parku Miejskim:

Buk pospolity, w obwodzie 330cm, o wysokości 31m. Drzewo rośnie w Parku Miejskim - w centrum, obok ścieżki wiodącej po skosie w kierunku północno-wschodnim w kierunku pl. św. Wojciecha.

Dąb szypułkowy, w obwodzie 370cm, o wysokości 28m. Drzewo rośnie na terenie Parku Miejskiego (w jego południowo-wschodniej części), w niedalekiej odległości od zbiegu ulic Słowackiego, Ogrodowej i Reformackiej.

Buk pospolity, w obwodzie 355cm, o wysokości 25m. Drzewo rośnie na terenie Parku Miejskiego w jego południowo - zachodniej części przy asfaltowej alejce, która prowadzi od strony ul.Słowackiego w centralną cześć parku


Wzgórze Salve Regina

Wzgórze Salve Regina

W południowo-zachodniej części Sandomierza, na osiedlu Krakówka znajduje się tajemnicze Wzgórze Salve Regina. Wzgórze ma charakterystyczną formę graniastosłupa foremnego o wyraźnie spłaszczonych trójkątnych stokach, których podstawa wyraźnie odcina się od podłoża. Jedynie część wschodnia obiektu zatraciła pierwotną formą, co spowodowane zostało zniszczeniami przez uprawy ogrodowe. Po stronie północnej monumentu widoczny jest wyryty w murawie półkolisty napis „SALVE REGINA”, który w myśl lokalnej tradycji jest od zawsze, co więcej - nigdy nie zarasta trawą. Uwagę przyciąga wielkość i kształt wzniesienia. Jego średnica u podstawy wynosi około 40 m. przy wysokości wyniesienia ponad 11 m. Początkowo uważano, że jest to kurhan - być może kopiec grobowy legendarnego założyciela miasta Sudomira, pochodzący przypuszczalnie z VIII wieku. Na szczycie wzgórza znajduje się figura z krzyżem oraz płaskorzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Figura została wzniesiona na pamiątkę Konfederacji Barskiej. Ze wzgórzem tym wiąże się szereg podań i legend.  W świetle jednej z nich ma się tu znajdować kurhan grzebalny, usypany ponad stosem całopalnym (przypuszczalnie ze zwłokami założyciela osady) na wzór kopca Krakusa w Krakowie. Powołując się na Oskara Kolberga, Krzysztof Seliga podaje, iż podczas najazdu Tatarów i wymordowania sporej liczby Dominikanów, hodowany w klasztorze dominikańskim byk wyrwał się i podjął pogoń za Tatarami, aby pomścić ich śmierć. Nie mogąc jednak ich dopaść, usypał kopytami ów kopiec a następnie wyrył na jego szczycie wspomniany napis „Salve Regina”, czyli Witaj Królowo.